Ben je een varken of een vogel?
Het vraagstuk
Je hebt varkens en vogels. De varkens zijn aardige, intelligente, nuttige dieren die in de klei wroeten. Weten wat er in het hier en nu speelt. Die de directe omgeving kennen. Zij maken er van dag tot dag het beste van. Maar het overzicht hebben ze niet.
Hoog in de lucht leven de vogels. Zij hebben het overzicht. Maar zij weten niet wat er op de grond gebeurt. Zij kennen de geur van de aarde niet.
In deze metafoor zijn de varkens de professionals, de mensen die ‘in het veld staan’, de buurtagent, de docent, de maatschappelijk werker, de baliemedewerker. De vogels staan voor de dossierwereld: de beleidsmakers, de managers. De dossierwereld en de leefwereld zijn verschillend. De leefwereld is de zintuiglijke wereld zonder overzicht. De dossierwereld is de kenniswereld zonder zintuiglijke ervaring.
En dan zijn er binnen de afzonderlijke werelden vele perspectieven, vele dossiers. Soms zijn er varkens die uitvliegen en zijn er vogels die neerstrijken, maar dat is een uitzondering.
Hoe kunnen de dossierwereld en de zintuiglijke wereld samenwerken voorbij de grenzen van hun eigen koker?
De les
Grensoverschrijdend samenwerken begint met het onderkennen van elkaars wereld en waarderen van verschil. Ontmoetingen van verschil zijn de bron voor vernieuwing. Verschil laat zich alleen onthullen in ontmoeting en uitwisseling. Anders ontstaan er slechts fantasieën over wat de ander is en wat de ander doet. Die fantasieën zijn doorgaans negatief omdat ze ingegeven worden door angst en onwetendheid. Ze creëren een eigen werkelijkheid waar niemand op zit te wachten.
Tips
- Luister naar de ander en stel je oordeel uit;
- Onderzoek je eigen aannames;
- Maak werkenderweg je plannen en stel die voortdurend bij in gesprek met anderen;
- Ga conflicten niet uit de weg;
- Bewandel meerdere wegen tegelijkertijd: er is niet één beste aanpak;
- Ga niet uit van één waarheid: vogels hebben andere perspectieven dan varkens;
- Ga op zoek naar mogelijkheden in plaats van oplossingen.
[Afkomstig uit Kan het anders? Leren samenwerken in de keten Jeugd & Veiligheid & Zorg van Arienne van Staveren (SIOO)]